Hilversum (Van onze redactie) 15 maart 2007 - De Salvadoraanse theoloog en jezuïet Jon Sobrino heeft nog niet gereageerd op de gisteren gepubliceerde notificatie van de Congregatie voor de Geloofsleer waarin een aantal van zijn stellingen “dwalend en gevaarlijk” wordt genoemd. Maar in december schreef hij aan de jezuïetengeneraal Hans Kolvenbach dat hij de veroordeling van het Vaticaan, die in november al rond was, niet kon accepteren. Dat meldt The National Catholic Reporter (NCR), die in het bezit is van Sobrino’s ongepubliceerde brief aan Kolvenbach in Rome.

Nog geen doceerverbod
Jon Sobrino, geboren in Spaans Baskenland, was jarenlang theologisch adviseur van de Salvadoraanse aartsbisschop Oscar Romero, die in 1980 door rechtse doodseskaders werd vermoord. Sobrino is door Rome op de vingers getikt vanwege zijn theologische visie op Christus. In tegenstelling tot eerdere berichten heeft het Vaticaan hem geen doceerverbod opgelegd. Vaticaanse bronnen van NCR-journalist John Allen zeggen dat een dergelijke tuchtiging in de toekomst echter niet kan worden uitgesloten.

‘Acceptatie is berusting in schandalisering’
In zijn brief aan Kolvenbach schrijft Sobrino dat hij de Vaticaanse veroordeling om twee redenen niet kan accepteren. Ten eerste: de Congregatie voor de Geloofsleer heeft zijn standpunten niet correct weergegeven. Ten tweede: acceptatie betekent erin berusten dat het Vaticaan al 30 jaar lang met succes de bevrijdingstheologie schandaliseert. Deze Vaticaanse anticampagne “doet de armen van Jezus en de armen van de Kerk bepaald geen goed”. Bovendien vindt Sobrino het onethisch dat het Vaticaan hem vraagt de veroordeling van zijn standpunten te onderschrijven en te ondertekenen.

Bevrijdingstheologie
De katholieke bevrijdingstheologie beschouwt Jezus Christus als de bevrijder van allen die gebukt gaan onder armoede en onderdrukking. De harde sociale werkelijkheid moet volgens de bevrijdingstheologen het interpretatiekader van de Bijbel en de Traditie zijn. Christus kan eerst ten volle begrepen worden in zijn hoedanigheid als verlosser van de armen. Sobrino formuleert dit principe zo: extra pauperes nulla salus (‘buiten de armen geen heil’), een allusie op het rk-dogma: ‘buiten de Kerk geen heil’.

Imprimatur kardinaal Arns
Volgens het Vaticaan bevatten twee van Sobrino’s boeken dwalingen: Jesucristo liberador ('Jezus Christus de Bevrijder') en La fe en Jesucristo ('Het geloof in Jezus Christus'). Pikant detail is dat de Portugese vertaling van het eerste boek een imprimatur (kerkelijke goedkeuring) van de Braziliaanse kardinaal Paolo Evaristo Arns draagt. In zijn brief aan Kolvenbach somt Sobrino verscheidene rk-theologen op die hem zouden hebben verzekerd dat het boek geen dwalingen bevat. Een van deze theologen is de Duits jezuïet Martin Maier.

Verdachte methode
Sobrino zegt dat Maier verontwaardigd was over een kritische aantekening van de Congregatie voor de Geloofsleer die hij onder ogen had gekregen. Maier liet die lezen aan een andere jezuïetentheoloog, Bernard Sesboué. Deze Sesboué zou volgens Sobrino aan Maier hebben geantwoord: “Ik wil niet te gedetailleerd ingaan op dit document van de Congregatie voor de Geloofsleer, dat nogal overdreven overkomt en geen waarde lijkt te hebben … met een dusdanige opzettelijk verdachte methode dat ik daarmee veel ketterijen in de encyclieken van Johannes Paulus zou kunnen vinden”.

A priori contra
Sobrino klaagt tegenover Kolvenbach over de “niet altijd eerlijke of niet echt evangelische” methoden die de Congregatie voor de Geloofsleer toepast. “In verscheidene bisdommen en bij veel bisschoppen heerst een sfeer tegen mijn theologie die door het Vaticaan is gecreëerd. In het algemeen is deze gericht tegen de bevrijdingstheologie. Deze sfeer is a priori gecreëerd, waardoor vaak de noodzaak ontbrak om mijn geschriften te lezen.”