Hilversum (Van onze redactie) 20 april 2007 – “Als christenen vrezen wij een heilige oorlog. Als we niet oppassen krijgen we hier nog een heilloze eenheid van godsdienst en staat.” Dat schrijft kardinaal Simonis over de angst voor islamisering in zijn nieuwste boek Een hart om te denken. Het boek is vandaag in Utrecht gepresenteerd.

Jezus vergeleken met Mohammed
Godsdiensten, zo stelt de aartsbisschop van Utrecht, zijn in veel opzichten niet gelijk. In zijn boek wijst hij op de “gigantische verschillen” tussen Jezus en de profeet Mohammed. “Terwijl Mohammed te vuur en te zwaard Mekka verovert, rijdt Jezus op een ezel Jeruzalem binnen. Of neem Mohammed met z’n talrijke vrouwen, zelfs gehuwd met een negenjarig meisje – en dan Jezus die omwille van het Koninkrijk ongehuwd blijft."

‘Christelijk geloof zoveel hoger en dieper’
Simonis: “Je kunt het nauwelijks zeggen, je zou maar afstand scheppen, maar ik acht het christelijk geloof toch beslist veel mooier en rijker aan inhoud.” Hij vervolgt: “Het christelijk geloof is zoveel hoger en dieper dan de islam.” Het christelijk godsbeeld en godsbesef  noemt hij “aanzienlijk rijker en warmer”. De kardinaal is zich bewust van de kritische toon van zijn uitlatingen: “Nu lijkt het alsof ik op deze manier de dialoog met de moslims blokkeer, maar dat is een misverstand. Er zijn fundamentele verschillen, maar daarom kun je nog wel menselijk en vreedzaam met elkaar in gesprek zijn.”

‘Islam ontbeert Verlichting’
“De islam moet nog door de ‘Verlichting’ heen”, vindt Simonis, vooral omdat de koran in tegenstelling tot de bijbel volgens hem buiten alle historische kritiek is gebleven. Hij betwist de ontstaansgeschiedenis van de koran die volgens moslims in zijn geheel zonder menselijke tussenkomst is geopenbaard. “Maar wij weten dat de koran zeer geleidelijk in de loop van de geschiedenis is ontstaan en ook dat er diverse tradities en scholen zijn.” Bovendien kunnen moslims omdat ze de koran als het directe Woord van God beschouwen volgens Simonis “tot nogal problematische opvattingen komen. Hun massieve, gefixeerde manier van lezen kan verhinderen, dat ze de diepe zin van allerlei teksten verstaan.”

‘Sommige moslims hoger in hemel’
De aartsbisschop benadrukt dat hij een blijvend respect voor de islam heeft. Zo is hij er zeker van dat sommige moslims hem in vroomheid en heiligheid van leven verre overtreffen en om die reden een veel hogere plaats in de hemel krijgen.“Het ware geloof is evenwel mijn eigen katholieke geloof.”

Verstrengeling godsdienst en staat
“Dat godsdienst en politiek er volkomen verstrengeld zijn” ziet Simonis als grootste struikelblok in de dialoog met de islam. “Als godsdienst en staat identiek zijn, is er nauwelijks ruimte voor tolerantie, gewetensvrijheid, fundamentele mensenrechten”, stelt hij. De kardinaal erkent dat de koran gewetensvrijheid belijdt, maar de praktijk is vaak heel anders, zo schrijft hij. Hij wijst daarbij op het gegeven dat moslims die zich tot het christendom bekeren in veel landen vogelvrij zijn.

Angst voor kruistochten
Simonis betreurt het dat angst nog altijd zo’n grote invloed heeft op de christelijk-islamitische verhoudingen. Moslims zijn volgens Simonis “toch altijd weer bang voor een kruistocht uit het Westen. Talloze moslims zijn analfabeet, ze hebben niet gestudeerd, hebben geen historisch perspectief.” Daarom zouden zij het Westerse christendom gemakkelijk met de kruistochten associëren.

Angst voor islamisering
De angst van moslims voor kruistochten plaatst de kardinaal tegenover de Westerse angst voor islamisering. “Wij op onze beurt zijn weer bang dat hele wereld geïslamiseerd wordt. De moslims overlopen ons straks. Als christenen vrezen wij een heilige oorlog. Als we niet oppassen krijgen we hier nog een heilloze eenheid van godsdienst en staat.”

Moeizame toenadering
De kerken doen volgens Simonis tal van pogingen om met moslims in gesprek te komen, “maar de respons is gering. Zelf nemen moslims maar zelden het initiatief.” Dat komt volgens hem niet alleen door de taalbarrière, maar ook doordat moslims hun godsdienst zonder meer volmaakt vinden.

50 jaar priester
Tal van onderwerpen met kerkelijke, maatschappelijke maar vooral menselijke relevantie komen verder in het boek aan bod. Via overwegingen en anekdotes maakt de lezer kennis met de kardinaal, met wat hem in de afgelopen 50 jaar priesterschap heeft beziggehouden en wat hem als kerkleider en herder tekent. Simonis’ overwegingen worden geïllustreerd met praktische toepassingen en persoonlijke ervaringen.

Kardinaal Simonis & Hans Bouma, Een hart om te denken, Uitgeverij J.H. Kok BV, ISBN 9789043513517