Hilversum (Van onze redactie) 10 juli 2007 - Protestantse kerken zijn niet echt kerk, omdat ze de wezenlijke eigenschappen van het kerk-zijn missen: de juiste leer en een juiste visie op de sacramenten, vooral de eucharistie. Dat stelt de Congregatie voor de Geloofsleer in het vandaag gepubliceerd document 'Antwoorden op vragen over bepaalde aspecten van de leer van de Kerk'.

Dominus Iesus
De congregatie wil met het document duidelijkheid scheppen over de opvattingen van de Rooms-Katholieke Kerk over wat Kerk-zijn is. Het stuk bevestigt de standpunten die de congregatie in 2000, toen nog onder leiding van kardinaal Joseph Ratzinger, de huidige paus, in het document Dominus Iesus innam. Dat stuk wekte toen ontsteltenis bij protestantse kerken.

Subsistere in
Volgens de congregatie bestaan er meerdere “dwalende interpretaties'' van een bepaalde passage in het document Lumen Gentium (LG) van het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965). Die bevat de beroemd geworden formulering Ecclesia substitit in Ecclesia catholica (‘De Kerk subsisteert in de Katholieke Kerk’). Volgens de congregatie bestaan er meerdere ‘dwalende interpretaties’ van het Latijnse ‘subsistit in’. Zo gaan sommige theologen ervan uit dat de zin betekent dat de ene door Christus bedoelde Kerk onder andere aanwezig is in de Katholieke Kerk.  

Zich bevinden in
De veel bediscussieerde formulering is te vinden in LG, hoofdstuk 1, paragraaf 8. De officiële Nederlandse vertaling van prof. mag. dr. G. Philips luidt: “Deze Kerk [van Christus], in deze wereld ingesteld en uitgebouwd als een maatschappij, bevindt zich in de katholieke Kerk, die door de opvolger van Petrus en de met hem verenigde bisschoppen wordt bestuurd, hoewel er ook buiten haar schoot meerdere bestanddelen van heiliging en waarheid te vinden zijn die, als de eigen gaven van de Kerk van Christus, naar de katholieke eenheid heen stuwen.” Philips vertaalde ‘subsistit in’ met ‘bevindt zich in’.

Felle discussie
Tijdens het concilie werd bij de totstandkoming van LG 1,8 fel gediscussieerd. Tegenover de op oecumene gerichte concilievaders stond een conservatieve factie, die vasthield aan de overtuiging dat de Katholieke Kerk dezelfde is als de Ene Kerk van Christus. De conservatieven hadden liever de zin gezien: Ecclesia est Ecclesia catholica. Volgens hen was dat altijd katholieke leer geweest.

Heiliging en waarheid buiten RK-Kerk
De Congregatie voor de Geloofsleer onderstreept nu dat het Tweede Vaticaans Concilie de oude leer over de Kerk niet heeft willen veranderen en dat de oecumenische betrokkenheid van de RK-Kerk niet inhoudt dat zij haar overtuiging opgeeft dat ze de enige echte kerk van Christus is. De congregatie bevestigt dat er buiten de RK-Kerk “talrijke elementen van heiliging en waarheid'' zijn. Dat doet er echter niets aan af dat de oosters-orthodoxe kerken, die de paus niet als hoofd erkennen, “een gebrek” hebben en dat protestanten gemeenschappen geen kerk zijn.