Hilversum (Van onze redactie) 24 januari 2008 – Gisteren hebben vertegenwoordigers van diverse godsdiensten en levensbeschouwingen afscheid genomen van Mgr. Tiny Muskens, voormalig bisschoppelijk referent voor de interreligieuze dialoog. De receptie vond plaats in het Academiegebouw van de Universiteit van Utrecht na afloop van de werkconferentie ‘In Vrijheid Verbonden’.

Aanwezigen
Aanwezigen in Utrecht waren het Contactorgaan Moslims en de Overheid, de stichting Islam & Dialoog, de stichting Al Nisa, de Stichting Ahmadiyya Isha’at-i-Islam, de Hindoe Raad Nederland, de Boeddhistische Unie Nederland, de Joodse gemeenschap Amsterdam, het Humanistisch Verbond en de Raad van Kerken in Nederland. Daarnaast kwamen leden van dialooggroepen langs uit Driebergen, Amersfoort, Rotterdam, Den Haag, Amsterdam en Nijmegen. Vanuit het Europees Parlement was CDA-politica Maria Martens aanwezig.

Sterke inzet
Muskens leidde tot voor kort de Landelijke Katholieke Contactraad voor Interreligieuze Dialoog. “Hij heeft zich als bisschop sterk ingezet voor betere contacten tussen mensen van verschillende religies en levensbeschouwingen”, legt de organisatie van 'In Vrijheid Verbonden' uit.

In Vrijheid Verbonden
Het project 'In Vrijheid Verbonden' werd in 2005 voor de eerste keer georganiseerd ter ere van het 25-jarig regeringsjubileum van koningin Beatrix. Vorig jaar kwamen de vertegenwoordigers van religies en levensbeschouwingen opnieuw samen om een verklaring te ondertekenen. Dat gebeurde op 23 januari. Op die dag werd in 1579 de Unie van Utrecht getekend waarmee men voor het eerst de vrijheid van godsdienst in ons land vastgelegde.

China en India
In zijn afscheidswoord pleitte Muskens ervoor dat de kerk aansluiting zoekt bij de filosofie en de religie van China en India, de grootmachten van de toekomst. Hij doelde op: het taoïsme het boeddhisme, het confucianisme en het hindoeïsme. “Lukt het ons niet Aziatische spiritualiteiten te integreren in het christendom, dan hebben we geen toekomst”, aldus de emeritus bisschop van Breda.

Islam in Europa
Muskens ging ook in op de invloed van de islam op de westerse cultuur sinds Karel de Grote. Hij zei dat allerlei voorwerpen en gewoonten in het Westen afkomstig zijn uit de interculturele en interreligieuze contacten tussen het Westen en de hoven van islamitische vorsten. Muskens: “Wat in de contacten tussen oost en west en de verschillende culturen en godsdiensten nieuw is, is de massaliteit zodat iedereen in Europa en Azië zich daarbij betrokken voelt en de rol die de massamedia vandaag de dag hierin spelen.”

Mozarabische cultuur in Spanje
Muskens wees op de resten van de Mozarabische cultuur in het zuiden van Spanje. “Deze osmose tussen jodendom, christendom en islam heeft ongeveer drie eeuwen geduurd en heeft invloed uitgeoefend op de West-Europese cultuurgeschiedenis.” Muskens zei het jammer te vinden dat weinigen contact hebben met de vrome moslim die aan het kralensnoer de 99 namen van God overweegt en vijf maal per dag met zijn voorhoofd tegen de grond God vereert.

Lof van burgemeester Wolfsen
De afscheidsreceptie voor Muskens werd aangeboden door de nieuwe burgemeester van Utrecht, Aleid Wolfsen. Hij zei dat Utrecht zich graag wil profileren als religieuze stad van Nederland. Hij was dan ook vereerd met de komst van Muskens. Wolfsen prees de bisschop om zijn vele initiatieven op het gebied van de interreligieuze dialoog: “Mgr. Muskens nodigde imams bij hem thuis uit en hij organiseerde een multireligieuze viering in de Grote Kerk van Breda. Hij pleitte voor het instellen van een nationale feestdag voor de viering van het islamitische suikerfeest.” Later lanceerde Muskens het idee van het instellen van een nationale ‘dag van verzoening’ waarop mensen van alle religieuze tradities en levensbeschouwingen in ons land elkaar ontmoeten. “Misschien zou 23 januari, de dag waarop in 1579 de Unie van Utrecht werd getekend, een geschikte datum daarvoor zijn”, wierp Wolfsen op.

Alexandrijnse kerkvaders
In de afgelopen jaren ging Muskens, naast met moslims, ook regelmatig in gesprek met boeddhisten en hindoes. Hij zei tijdens de receptie dat 300 jaar na Christus Egyptische kerkvaders als Origenes en Clemens van Alexandrië contact hadden met boeddhisten uit Egypte en andere kerkvaders met boeddhisten langs de Eufraat. Muskens: “Daarom is het van belang dat dezer dagen het centrum voor Patristisch Onderzoek van start gaat, dat die periode van interreligieuze contacten in de eerste eeuwen bestudeert. Dit centrum is opgericht door de Vrije Universiteit van Amsterdam en de Faculteit van Katholieke Theologie te Utrecht.”

Boeddhabeeldje
Namens de vertegenwoordigers van de godsdiensten en levensbeschouwingen richtte Dharmachari Varamitra, voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland, het woord tot Muskens. Hij vertelde dat rond boeddhabeelden vaak een houten tempel gebouwd is. Als je dat gebouw afbreekt houd je het boeddhabeeld over. “Met zo’n boeddhabeeld zou ik Mgr.Muskens willen vergelijken”, zei Varamitra grappend. Vervolgens deed hij Muskens een miniatuur van een Boeddhabeeld cadeau. “Omdat ik weet dat Mgr. Muskens straks klein gaat wonen.”

Met dank aan  Berry van Oers,
Secretaris landelijke katholieke Contactraad voor Interreligieuze Dialoog