Hilversum (Van onze redactie) 21 december 2009 - De kans is groot dat het geplande bezoek van paus Benedictus XVI aan de synagoge van Rome volgende maand niet doorgaat. Dit in verband met het eergisteren gepubliceerde pauselijk decreet waarin Pius XII (1939-1958) de status van 'eerbiedwaardige dienaar Gods' is verleend.

Holocaust
Diverse Joodse groeperingen vinden de zaligverklaring van Pius XII onterecht omdat deze paus tijdens de Tweede Wereldoorlog weet had van de Holocaust en niettemin verzuimde er in het openbaar tegen te protesteren. Het Vaticaan zegt dat de politiek van Pius XII er juist voor zorgde dat hij vele Joden het leven kon redden.

Oorlogsarchieven nog gesloten
Volgens een aantal Joodse leiders had het Vaticaan beloofd om de voortgang van het zaligverklaringsproces op te schorten tot de opening van de oorlogsarchieven van Pius XII. Het Vaticaan wil die pas over vijf jaar ontsluiten. Het Joods Wereldcongres verklaarde daarom het decreet "inopportuun en prematuur" te vinden.

Voorbarig
Benedictus XVI is van plan op 17 januari de Romeinse synagoge aan de Tiber te bezoeken. "Ik hoop dat het doorgaat, maar na zijn recente stap zou ik er niet van staan te kijken als het wordt afgelast", zei rabbi Giuseppe Laras, voorzitter van de Italiaanse rabbijnenconferentie, tegenover de krant La Repubblica. "Ik respecteer de autonomie van de Kerk op het gebied van heiligheid, maar ik begrijp niet hoe de paus zo'n voorbarige beslissing heeft kunnen nemen."

Ondiplomatiek
Rabbi David Rosen, hoofd Interreligieuze Betrekkingen van de Amerikaanse Joodse Commissie, noemde het decreet van Benedictus XVI 'ondiplomatiek', zo meldt Reuters. "Het gaat de Joodse gemeenschap niet aan de Heilige Stoel te zeggen wie zijn heiligen zijn. Maar als de Kerk zegt - en dat doet ze - dat ze in goede verstandhouding met de Joodse gemeenschap wil leven, dan verwachten wij dat ze onze gevoeligheden ernstig in overweging neemt."

Yad Vashem
Vanochtend richtte de paus zijn jaarlijkse kersttoespraak tot de leden van de Romeinse Curie. Daarin bracht hij in herinnering zijn bezoek dit jaar aan Yad Vashem, het Shoah-gedachteniscentrum in Jeruzalem. Hij beschreef dit centrum als een schokkende confrontatie met wreedheid en gevoelloze haat. Hij sprak in zijn speech niet over Pius XII, van wie in Yad Vashem een foto hangt met als bijschrift een gedicht van Nathan Alterman uit 1942: While the ovens were fed by day and by night/The most Holy Father who dwells in Rome/Did not leave his palace, with crucifix high,/
To witness one day of pogrom. ('Terwijl de ovens dag en nacht werden gevoed, kwam de meest Heilige Vader, die in Rome woont, niet uit zijn paleis, om met opgeheven crucifix een dag getuige van pogroms te zijn'),