Hilversum (Van onze redactie) 21 december 2009 - Aartsbisschop Wim Eijk van Utrecht blikt in het Kerstnummer van weekblad Elsevier onder meer terug op het jaar 1999 waarin hij in het nieuws kwam wegens vermeende uitspraken over homoseksualiteit.

Colleges aan seminaries
In 1999 publiceerde het weekblad Hervormd Nederland passages uit dictaten voor colleges die Eijk gaf op de seminaries Rolduc en het Sint-Janscentrum. Een van die passages betrof het idee dat homoseksuele handelingen in zich geen uiting van wederzijdse liefde zouden zijn.

Uit context gelicht
Eijk in het Elsevier-interview: "De citaten hadden zo niet in de openbaarheid moeten en mogen komen. Ze zijn uit hun context gelicht. Overigens droeg ik gewoon de leer van de kerk op mijn studenten over. Dat was mijn taak als docent op Rolduc. Maar ik ben in de media als een monster afgeschilderd. Dat gebeurde in mijn ogen vanuit ideologische gedrevenheid, vanuit weerstand tegen de traditionele standpunten van het Vaticaan."

Hersenbloeding
In het interview blikt hij ook terug op zijn verleden als medicus en op zijn ambtsperiode als bisschop van Groningen-Leeuwarden. In 2001 kreeg hij een hersenbloeding, gevolgd door aangezichtspijnen. "Aan mijn ziekte, die me plotseling overkwam, konden artsen weinig doen. Ik moest gewoon wachten totdat de pijn wegtrok. Terwijl ik van nature een doener ben, een activist. Daardoor leerde ik noodgedwongen wel geduld te hebben, wat daarvoor niet bepaald mijn sterkste kwaliteit was. Het bracht me ook tot een stukje overgave. Ik besefte dat ik de dingen niet allemaal in eigen hand heb, dat ik afhankelijk ben. Van God en van de zorg van medemensen."

Sluiting Ariënskonvikt
Als pas aangetreden aartsbisschop van Utrecht werd hij geconfronteerd met de slechte financiële toestand van het aartsdiocees. Onlangs besloot hij de aartsdiocesane priesteropleiding Het Ariënskonvikt te sluiten. "Het was een van mijn pijnlijkste beslissingen, een inktzwarte dag. Maar het aantal studenten is nu eenmaal erg klein geworden en de financiële situatie van het bisdom is gewoon slecht. Daardoor was het helaas niet langer levensvatbaar. Of het een solistische actie was? Ik heb wel overleg gehad met mensen. Maar je kunt natuurlijk niet ieders mening vragen. Dan kom je nooit ergens. Daarom hebben we gekozen voor een snelle besluitvorming. Maar het blijft slecht nieuws."

Pijn om kerk in nood
Over de ontkerkelijking zegt de aartsbisschop in Elsevier: "Het doet veel pijn als je merkt dat de kerk waaraan je je lot hebt verbonden, in zo grote nood verkeert. Tot de jaren zestig ademde de Nederlandse samenleving godsdienst. Als jongetje maakte ik nog mee dat in Amsterdam op Goede Vrijdag de tram om drie uur ’s middags enkele minuten stilstond om de kruisdood van Jezus te gedenken. Die tijd is voorgoed voorbij. Nu weten veel Nederlanders niet eens meer wat Goede Vrijdag betekent."

Slingerbeweging
Op korte termijn ziet Eijk geen heropleving van de godsdienst. "Maar de geschiedenis van de kerk is één grote slingerbeweging. Na de Reformatie is de kerk weer volop tot bloei gekomen. Net zoals na de periode van neergang rond de Franse Revolutie. In de toekomst kan de kerk weer opveren. De Heilige Geest bewerkt het geloof in de harten van mensen. Daar blijf ik op vertrouwen."

Abortus
Een samenleving zonder godsbesef is volgens Eijk niet per se onfatsoenlijk. "U moet niet vergeten: atheïsten staan niet helemaal los van Gods genade. Maar gelovigen komen, geleid door de Heilige Geest, eerder tot bepaalde inzichten. Zij beseffen eerder dat de kredietcrisis haar oorzaak vindt in hebzucht bijvoorbeeld. Dat trouw een belangrijke deugd is. Dat door abortus provocatus jaarlijks dertigduizend ongeborenen worden gedood, terwijl het hier toch echt om menselijke wezens gaat. Dat wat betreft euthanasie de normen steeds worden verruimd en er aantoonbaar sprake is van een hellend vlak."