Hilversum (Van onze redactie) 7 februari 2010 - Volgens bisschop Frans Wiertz lijkt het erop dat de volkskerk in Limburg gaat verdwijnen. Daarom is het volgens hem nodig om te investeren in vitale geloofsgemeenschappen, die niet noodzakelijk territoriaal bepaald zijn. Onlangs schilderde de bisschop van Roermond zijn visie op de toekomst van zijn diocees. Hij deed dat tijdens een vesperviering voor de leden van het Kathedraal Kapittel in het Bisschopshuis te Roermond.

Neerwaartse spiraal
"Niemand wil zich aansluiten bij een gemeenschap die zich in een neerwaartse spiraal bevindt. Daarom hebben we plaatsen van hoop nodig, die de neerwaartse lijn kunnen ombuigen", zei mgr. Wiertz in zijn preek tot de kanunniken van het kathedraal kapittel van Roermond.

Breukvlak
"We bevinden ons in een historisch interessante periode. Op een breukvlak tussen twee tijdperken. We sluiten de tijd af, waarin kerk en geloof voor de grote massa tot de dagelijkse realiteit behoorden. Eigenlijk hebben we dat tijdperk al afgesloten. De volkskerk lijkt ook in ons bisdom aan het einde van een lange en rijke bloeitijd gekomen. Inmiddels zijn we heel voorzichtig begonnen aan een nieuwe tijd", zei Wiertz.

Nieuwe tijd
In het nieuwe tijdperk zullen kerk en geloof volgens de bisschop een heel andere rol gaan vervullen. "We weten alleen nog niet precies welke. Het is onze taak als hoogste bestuurders van de lokale kerk in deze regio om na te denken over de vraag hoe wij met die veranderende rol moeten omgaan."

Gemarginaliseerd?
"Hoe is het bisdom bij het 500-jarig bestaan in 2059? Zal de Kerk dan verder gemarginaliseerd zijn? Hebben we dan nog vijf regio’s, in plaats van de huidige 15 dekenaten, en een zondagskerkbezoek van één procent? Of is het reëel om vóór die tijd grotere vertrouwdheid onder brede groepen van de bevolking voor God en zijn Kerk te verwachten? Mogen we dat aan de voorzienigheid overlaten of speelt ons eigen handelen daarin ook een rol?"

Geloof verdwijnt niet
De bisschop zei er "diep" van overtuigd te zijn dat het geloof niet zal verdwijnen. "God houdt zich actief met ons mensen bezig en zal dat ook blijven doen. Ook als wij niet altijd de resultaten zien, die we daar zelf van verwacht hadden. Net als in alle eeuwen vóór ons, zullen ook de generaties ná ons blijven zoeken naar de zin van het leven. We moeten de tekenen van de tijd proberen te verstaan."

Maatschappij van individuen
"Van een verzuilde, groepsgebonden samenleving, zijn we een maatschappij van individuen geworden. Mensen kiezen niet meer hun hele leven voor één bepaald ideaal, maar stellen hun leven van dag tot dag samen. Mensen maken best nog morele of ideologische afwegingen, maar niet meer binnen één bepaald systeem. Dat betekent dat Jezus en zijn boodschap voor velen onbekend is geraakt. We kunnen dat jammer vinden, maar we kunnen die ontwikkeling niet tegenhouden."

Niet afkeren van de wereld
Volgens de bisschop kan een reactie daarop zijn dat "we ons afkeren van de wereld en ons terugtrekken op hoogkerkelijke eilandjes, met als risico een religieuze curiositeit te worden."

Vitale plekken voeden
Wiertz voelt meer voor een andere weg: "Door heel concreet in het netwerk van parochies zoveel mogelijk vitale plekken in ons bisdom te voeden en in stand te houden of zelfs op te richten in dien nodig, dat elk toch binnen een redelijke afstand de sacramenten kan vieren en een zekere kleinschaligheid ook van de pastoraal gewaarborgd blijft. Zodat op een zoveel mogelijk strategische plekken in de parochies van ons bisdom vitale geloofsgemeenschappen bestaan, waar mensen zich thuis voelen, waar ze zich welkom weten en waar ze antwoorden op hun levensvragen vinden."

Verschillende interesses
Individualisering brengt, volgens de bisschop, met zich mee dat gelovigen zich nu al niet meer perse aan hun geografische parochie gebonden weten. "Zonder meteen de oude structuur overboord te gooien, kan het geen kwaad als we investeren in deze vitale geloofsplekken voor mensen met verschillende interesses, eventueel met een brede regionale functie. Dat kunnen parochies zijn, maar ook plaatsen van adoratie, contemplatie en pelgrimage, gedragen door religieuze gemeenschappen of nieuwe bewegingen, maar ook plaatsen van voorbeeldige en inspirerende diaconale inzet. Elk met zijn eigen charisma."

Internet
De bisschop vraagt zich zelfs af of dat alleen fysieke plaatsen moeten zijn. "Mensen ontmoeten elkaar in digitale sociale netwerken. Zeker als we jongeren willen aanspreken, zullen we hun taal moeten leren spreken om überhaupt in contact te kunnen komen. De paus heeft daar onlangs nog toe opgeroepen." Belangrijk is, volgens de bisschop, dat deze nieuwe gemeenschapsvormen authenticiteit durven uitstralen en een zelfbewuste – op Christus gerichte – koers varen.