Utrecht, 7 juli 2007 – De Nederlandse bisschoppen hebben kennis genomen van het motu proprio Summorum Pontificum, en de toelichting daarbij, zoals vandaag door paus Benedictus XVI uitgevaardigd. Vooruitlopend op de meer fundamentele bespreking in de Bisschoppenconferentie na het zomerreces, geven zij onderstaande reactie.

Summorum Pontificum is allereerst een rijke en diepe spirituele reflectie over de traditie van de vierende Kerk die God lof en dank zegt. Daarnaast schept de paus aangepaste kaders voor het buitengewone gebruik van het Missale Romanum volgens het Concilie van Trente, overeenkomstig de uitgave van paus Johannes XXIII in 1962. De grotere mogelijkheden voor het gebruik van de Tridentijnse liturgie is evenwel geen diskwalificatie van de liturgie van het Tweede Vaticaans Concilie, volgens het missaal van paus Paulus VI uit 1970. Beide vormen zijn volwaardige uitingen van de liturgische traditie van de Rooms-Katholieke Kerk. De liturgie volgens het missaal van 1970 blijft de gewone, gebruikelijke vorm, terwijl de liturgie volgens het missaal van 1962 als buitengewone vorm van dezelfde Romeinse liturgie gevierd kan worden.

In het verleden heeft de Nederlandse Bisschoppenconferentie op individuele aanvragen om de liturgie volgens het Tridentijnse missaal te vieren, steeds te kennen gegeven dat de bisschoppen open staan voor vragen van gelovigen die zich conform de Romeinse richtlijnen tot hun bisschop wenden met een dergelijk verzoek. Het Romeins Missaal volgens het Concilie van Trente, uitgevaardigd door de heilige paus Pius V en sindsdien bekrachtigd door meerdere pausen, is immers eeuwenlang de wijze geweest waarop de priesters van de Latijnse ritus het H. Misoffer hebben opgedragen. Het is de wijze waarop de rooms-katholieke gelovigen het sacrament van de eucharistie hebben gevierd als bron en hoogtepunt van hun gelovig leven. Generaties lang hebben gelovigen zich geestelijk gevoed en gesterkt door deze vorm van liturgie, die ook vele heiligen ten diepste heeft bezield.

Zowel paus Johannes Paulus II alsook paus Benedictus XVI hebben gewezen op het belang dat ook in onze tijd gelovigen aan deze vorm van kerkelijke liturgie kunnen deelnemen. Het motu proprio dat paus Benedictus XVI vandaag heeft uitgevaardigd, ligt in deze lijn. Het biedt volgens de daarin aangegeven richtlijnen een ruimere mogelijkheid voor de viering van de Eucharistie volgens de eeuwenoude traditie van de Kerk.

De Nederlandse bisschoppen onderkennen het feit dat de vraag naar de Trindentijnse liturgie volgens de editie van het Romeins Missaal van paus Johannes XXIII uit 1962, in ons land zeer weinig voorkomt. In de verschillende (Europese) landen kan ten aanzien hiervan een diverser beeld bestaan. Scheidingen binnen de kerkelijke gemeenschap omwille van het gebruik van de Tridentijnse liturgie zijn in ons land gelukkig ook praktisch niet voorgekomen. Het is duidelijk dat de paus de intentie heeft om met dit motu proprio bij te dragen aan het herstel van de christelijke eenheid op die plaatsen en in die landen waar die scheiding wel heeft plaatsgevonden.

De bisschoppen van Nederland vragen de priesters evenwel om die gelovigen die in voorkomende gevallen verzoeken om te kunnen deelnemen aan de viering van de Eucharistie volgens de Tridentijnse ritus, welwillend tegemoet te treden en vanaf 14 september a.s. de dan geldende richtlijnen te eerbiedingen. Tegelijkertijd zijn de bisschoppen zich ervan bewust dat de meeste priesters gewijd zijn ná de invoering van het Romeins Missaal volgens de liturgievernieuwing van het Tweede Vaticaans Concilie. Zij zijn daarom slechts deels of helemaal niet vertrouwd met het vroegere Romeins Missaal van 1962. In deze situatie is vóór alles wederzijds begrip op zijn plaats, zowel voor de gelovigen die vragen om zulke vieringen, alsook voor de priesters die tot nu toe, zoals van hen verwacht werd, het missaal van 1970 hebben gebruikt. Daarom is het van groot belang dat ook in de nieuwe situatie de vrede van Christus heerst in de harten van de gelovigen. Zo alleen kan de viering van de Eucharistie beleefd worden overeenkomstig het gebed dat volgens beide missalen voorafgaand aan het communiceren gebeden wordt: “Domine Jesu Christe, qui dixisti Apostolis tuis: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis” (“Heer Jezus Christus, Gij hebt aan uw apostelen gezegd: vrede laat Ik u, mijn vrede geef Ik u”).