Slottekst 'Pastorale Zorg aan Daklozen' doet reeks aanbevelingen aan Kerk en samenleving
Rkkerk.nl, 30 mei 2008 - Eerder dit jaar publiceerde de Pauselijke Raad voor Migratie en Toerisme de slottekst van de Eerste Internationale Ontmoeting voor de Pastorale Zorg voor de Daklozen, van 26-27 november 2007 gehouden in het Vaticaan. Deelnemers uit 28 landen, waaronder Nederland, waren aanwezig. Het document bevat 19 conclusies en 36 aanbevelingen, waarvan de laatste luidt: “Deze bijeenkomst mag niet de eerste en tegelijk de laatste zijn, een follow-up is noodzakelijk.”
De president van de Pauselijke Raad voor Migratie en Toerisme, kardinaal Renato Raffaele Martino, stelde dat de aanwezigheid van zoveel deelnemers uit de hele wereld “getuigt van het feit dat we te maken hebben met een wereldwijd fenomeen”. Ook herinnerde hij eraan dat dakloosheid niet nieuw is: al vanaf het allereerste begin, met de verdrijving van Adam en Eva uit het paradijs, zwerven mannen en vrouwen op straat. En vanaf het eerste begin hebben christenen getracht met pastoraal besef te beantwoorden aan de benarde situatie van de armen en daklozen.
‘Risicovolle maatschappij’
In de conclusies benadrukt het document dat de persoon zonder vaste woonplaats “onherhaalbaar enkelvoudig en uniek” is. In een samenleving die sociale verbanden opvat als een functie van het verwerven van economische voorspoed, heeft de Kerk de taak om de samenleving de waarde van de gratuite relatie en haar meest diepzinnige betekenis terug te geven.
Armoede wordt nog wel eens opgevat als een eigen fout, of het gevolg van een eigen keuze. Vaak worden daklozen als ‘anders’ gezien, aldus de Pauselijke Raad, maar “in werkelijkheid verschillen zij niet van ons omdat we in een ‘risicovolle maatschappij’ leven waarom niemand kan zeggen uitgezonderd te zijn van het risico in armoede te vervallen”.
Relationeel tekort
De toewijding van christenen op alle continenten aan de ‘minsten der minsten’ is een voorbeeld van Gods Liefde voor de mens. Diverse fundamentele waarden karakteriseren dat werk, ten eerste de dimensie van relaties. Behalve economisch gebrek bestaat er ook een relationeel tekort: dit besef moet aan de basis staan van een route naar een groter vertrouwen, een waar en betekenisvol leven waarin het mogelijk is om elkaar vriend te noemen.
Enkele essentiële elementen geven richting aan het ‘beste pastorale werk’ tussen daklozen, stelt de verklaring: “Zo is er de tweevoudige keuze van delen en gerechtigheid.” Een ‘thuis’ bieden is een intrinsieke taak van elke pastorale handeling. Dat is niet slechts het bieden van een dak boven het hoofd, maar “een plaats waar mensen waardig geheel zichzelf kunnen zijn”. En hoewel er een verband is met de gewone pastorale zorg van de Kerk “bestaat er ook behoefte aan een bijzondere pastorale zorg voor daklozen. Deze is holistisch, heeft meerdere dimensies, is spiritueel, sociaal en relationeel.”
‘Gemeenschappen van welkom’
De aanbevelingen in de slotverklaring worden gedaan aan de samenleving, de Kerk, Bisschoppenconferenties, bisdommen, parochies en gemeenschappen en de Pauselijke Raad zelf. Enkele van deze 36 aanbevelingen: De samenleving moet ervoor waken ‘specialisten in nood’ te creëren – centrale en lokale overheden moeten juist hun verantwoordelijkheid terugkrijgen. Ook moeten het recht op werk en huisvesting in de opsomming van de fundamentele rechten worden opgenomen.
Het engagement van de Kerk met de daklozen moet gebaseerd zijn “op de fundamentele waarheid dat in hen de lijdende en verrezen Christus aanwezig is”. Om beter dienst te kunnen bewijzen aan de dakloze mensen, moet samenwerking tussen kerkelijke instituties worden bevorderd om de tendens te stoppen van solistisch werken in een competitieve sfeer.
Bisschoppenconferenties moeten pleiten voor huisvestingsrechten, lokale bisschoppen moeten kennis vergaren over deze vraagstukken. Bisdommen kunnen ongebruikte gebouwen beschikbaar stellen voor betaalbare huisvesting. En parochies moeten ‘gemeenschappen van welkom’ zijn, daartoe moeten ze vooroordelen opzij zetten en nood beantwoorden met flexibele, niet-bureaucratische antwoorden.
De Pauselijke Raad tot slot kan de organisaties die hulp aan daklozen geven in kaart brengen, en jaarlijks een week wijden aan de bewustwording van de pastorale noden van de daklozen.
Lees hier het slotdocument (PDF).
De president van de Pauselijke Raad voor Migratie en Toerisme, kardinaal Renato Raffaele Martino, stelde dat de aanwezigheid van zoveel deelnemers uit de hele wereld “getuigt van het feit dat we te maken hebben met een wereldwijd fenomeen”. Ook herinnerde hij eraan dat dakloosheid niet nieuw is: al vanaf het allereerste begin, met de verdrijving van Adam en Eva uit het paradijs, zwerven mannen en vrouwen op straat. En vanaf het eerste begin hebben christenen getracht met pastoraal besef te beantwoorden aan de benarde situatie van de armen en daklozen.
‘Risicovolle maatschappij’
In de conclusies benadrukt het document dat de persoon zonder vaste woonplaats “onherhaalbaar enkelvoudig en uniek” is. In een samenleving die sociale verbanden opvat als een functie van het verwerven van economische voorspoed, heeft de Kerk de taak om de samenleving de waarde van de gratuite relatie en haar meest diepzinnige betekenis terug te geven.
Armoede wordt nog wel eens opgevat als een eigen fout, of het gevolg van een eigen keuze. Vaak worden daklozen als ‘anders’ gezien, aldus de Pauselijke Raad, maar “in werkelijkheid verschillen zij niet van ons omdat we in een ‘risicovolle maatschappij’ leven waarom niemand kan zeggen uitgezonderd te zijn van het risico in armoede te vervallen”.
Relationeel tekort
De toewijding van christenen op alle continenten aan de ‘minsten der minsten’ is een voorbeeld van Gods Liefde voor de mens. Diverse fundamentele waarden karakteriseren dat werk, ten eerste de dimensie van relaties. Behalve economisch gebrek bestaat er ook een relationeel tekort: dit besef moet aan de basis staan van een route naar een groter vertrouwen, een waar en betekenisvol leven waarin het mogelijk is om elkaar vriend te noemen.
Enkele essentiële elementen geven richting aan het ‘beste pastorale werk’ tussen daklozen, stelt de verklaring: “Zo is er de tweevoudige keuze van delen en gerechtigheid.” Een ‘thuis’ bieden is een intrinsieke taak van elke pastorale handeling. Dat is niet slechts het bieden van een dak boven het hoofd, maar “een plaats waar mensen waardig geheel zichzelf kunnen zijn”. En hoewel er een verband is met de gewone pastorale zorg van de Kerk “bestaat er ook behoefte aan een bijzondere pastorale zorg voor daklozen. Deze is holistisch, heeft meerdere dimensies, is spiritueel, sociaal en relationeel.”
‘Gemeenschappen van welkom’
De aanbevelingen in de slotverklaring worden gedaan aan de samenleving, de Kerk, Bisschoppenconferenties, bisdommen, parochies en gemeenschappen en de Pauselijke Raad zelf. Enkele van deze 36 aanbevelingen: De samenleving moet ervoor waken ‘specialisten in nood’ te creëren – centrale en lokale overheden moeten juist hun verantwoordelijkheid terugkrijgen. Ook moeten het recht op werk en huisvesting in de opsomming van de fundamentele rechten worden opgenomen.
Het engagement van de Kerk met de daklozen moet gebaseerd zijn “op de fundamentele waarheid dat in hen de lijdende en verrezen Christus aanwezig is”. Om beter dienst te kunnen bewijzen aan de dakloze mensen, moet samenwerking tussen kerkelijke instituties worden bevorderd om de tendens te stoppen van solistisch werken in een competitieve sfeer.
Bisschoppenconferenties moeten pleiten voor huisvestingsrechten, lokale bisschoppen moeten kennis vergaren over deze vraagstukken. Bisdommen kunnen ongebruikte gebouwen beschikbaar stellen voor betaalbare huisvesting. En parochies moeten ‘gemeenschappen van welkom’ zijn, daartoe moeten ze vooroordelen opzij zetten en nood beantwoorden met flexibele, niet-bureaucratische antwoorden.
De Pauselijke Raad tot slot kan de organisaties die hulp aan daklozen geven in kaart brengen, en jaarlijks een week wijden aan de bewustwording van de pastorale noden van de daklozen.
Lees hier het slotdocument (PDF).